Metody pracy

W poszczególnych oddziałach wdrażane są metody pracy z dzieckiem takie jak:

  •  Metoda Dobrego Startu wg prof. Marty Bogdanowicz
  • Ruch Rozwijający Weroniki Sherborne
  • Dziecięca Matematyka wg prof. Edyty Gruszczyk – Kolczyńskiej
  • Edukacja przez Ruch Doroty Dziamskiej
  • Taniec kreatywny z elementami jogi
  • Przedszkolaki  Krok Drugi
  • Trzy Kroki Dziecka w Przyszłość
  • Klucz do Uczenia się wg Lwa Wygotskiego
  • Psychomotoryka wg M. Procus i M. Block
  • Pedagogika zabawy
  • Kinezjologia Edukacyjna Paula Denisona
  • Relaksacja
  • Gimnastyka Orffa i  Labana
  • Aktywne słuchanie muzyki  wg Batii Strauss
  • Glottodydaktyka

Zapraszamy do zapoznania się z wybranymi metodami.

Metoda Dobrego Startu wg prof. Marty Bogdanowicz

W pracy z dziećmi, przygotowując je do nauki czytania i pisania stosujemy Metodę Dobrego Startu, ze względu na jej wszechstronne oddziaływanie (edukacyjne, profilaktyczno-terapeutyczne, diagnostyczne, optymalizujące procesy rozwojowe). Metoda ta sprzyja zapobieganiu trudnościom szkolnym, a także łagodzi je (w przypadku ryzyka dysleksji).
Założeniem MDS jest jednoczesne rozwijanie funkcji wzrokowych, słuchowo – językowych, dotykowo-kinestetycznych (czucie dotyku i ruchu) i motorycznych oraz ich koordynacja. Funkcje te uczestniczą w złożonych czynnościach czytania i pisania.
Celem metody jest również kształtowanie lateralizacji ( ustalenie ręki dominującej ) oraz orientacji w schemacie ciała i przestrzeni.
Rozwijanie wyżej wymienionych funkcji jest istotne na etapie rozpoczynania nauki czytania i pisania.

Jedną z zalet MDS jest uczenie liter za pomocą kilku zmysłów jednocześnie.
Metoda ta, wprowadzając dziecko w świat mowy pisanej uczy je posługiwania się symbolami. Ponadto technicznie przygotowuje je do pisania, przyczyniając się do większej precyzji ruchów, lepszej ich koordynacji, właściwego ukierunkowania w przestrzeni- od strony lewej do prawej, tak jak się dzieje to podczas czytania i pisania.
MDS sprzyja ponadto utrwaleniu automatyzmów ruchowych przydatnych podczas pisania.
MDS może być charakteryzowana nie tylko w aspekcie edukacyjnym. Ma także wartość diagnostyczną. Umożliwia analizę trudności dziecka i popełnianych przez nie błędów, dostrzeżenie opóźnienia rozwoju danej funkcji, zakresu zaburzeń oraz postępów czynionych dzięki ćwiczeniom.
 Nauczyciel może lepiej poznać dziecko i jego problemy, odpowiednio wcześniej zauważyć objawy ryzyka dysleksji. Uczestnictwo w zajęciach prowadzonych MDS sprzyja optymalnemu rozwojowi funkcji percepcyjno-motorycznych i ich koordynacji. Dzięki temu rozwój psychoruchowy dziecka jest bardziej harmonijny, dziecko może osiągnąć pełną gotowość do nauki czytania i pisania. 

W przypadku dzieci, u których istnieje ryzyko dysleksji, udział w zajęciach prowadzonych MDS oznacza skuteczne zapobieganie niepowodzeniom szkolnym lub ich znaczne złagodzenie.
Zajęcia prowadzone MDS to dla dzieci okazja do zabawy, która uczy i rozwija, sprzyja zacieśnianiu więzi między dzieckiem, jego rówieśnikami i dorosłym.

Schemat zajęć MDS
ETAP ZAJĘĆ TYP ĆWICZEŃ WPŁYW ĆWICZEŃ
1. ZAJĘCIA WPROWADZAJĄCE 1. Powitanie
  • Rozwój umiejętności społecznych. Dziecko uczy się właściwych, pozytywnych relacji z innymi osobami.
  • Rozwój koncentracji uwagi. Dziecko uczy się kontrolować swoje zachowanie (skupiać uwagę na zadaniu, reagować na polecenia prowadzącego zajęcia i sygnały z zewnątrz, wykonując zadanie realizowane zespołowo, oczekiwać na swoją kolej itp.) 
    Cel: świadomość własnej osoby i integracja z grupą.
  2. Ćwiczenia orientacji
w schemacie ciała
  • Rozwój orientacji w schemacie ciała. Dziecko uczy się wskazywać części ciała, zaczyna rozumieć terminy prawe – lewe i posługiwać nimi w odniesieniu do części ciała, własnego i innej osoby. 
    Cel: świadomość schematu ciała
  3. Ćwiczenia orientacji
w przestrzeni
  • Rozwój orientacji w przestrzeni. Dziecko uczy się rozumieć i stosować wyrażenia określające stosunki przestrzenne: nad, pod, za, przed, wewnątrz, na zewnątrz i kierunki ruchu: na prawo od, na lewo od, w górę, w dół, w prawo, w lewo, przed siebie. 
    Cel: świadomość schematu przestrzeni
  4. Nauka piosenki i ćwiczenia słuchowo – językowe oparte na tekście piosenki
  • Rozwój koncentracji uwagi i pamięci słuchowej
  • Poszerzanie wiedzy
  • Rozwój myślenia pojęciowo – słownego
  • Rozwój umiejętności przyswajania tekstów piosenek oraz śpiewania
  • Rozwój kompetencji językowych w zakresie aspektów: 

    1. Semantycznego.
    Dziecko wzbogaca słownictwo bierne i czynne, uczy się wymawiać trudne wyrazy.
    2. Morfologiczno – syntaktycznego.
    Dziecko uczy się wyróżnić zdanie w tekście, wyrazy w zdaniu, uczy się budować wypowiedzi, mówić poprawnie pod względem gramatycznym, używać wyrażeń przyimkowych.
    3. Fonologicznego.
    Dziecko uczy się różnicować głoski oraz wyrazy zbliżone fonetycznie, uczy się analizy oraz syntezy głoskowej i sylabowej, opuszczania, dodawanie, zastępowania, przestawiania głosek i sylab w wyrazach. Uczy się rozpoznawać i wskazywać rymy w parach wyrazów oraz tworzyć rymy.
    Cel: wyższy poziom procesów poznawczych.

2. ZAJĘCIA WŁAŚCIWE 1. Ćwiczenia ruchowe
  • Rozwój motoryki dużej. Dziecko biega, skacze, wykonuje ćwiczenia równoważne, np. stoi na jednej nodze.
  • Rozwój motoryki małej. Dziecko wykonuje ćwiczenia dłoni i palców
    Cel: usprawnianie rozwoju ruchowego
  2. Ćwiczenia ruchowo
– słuchowe
  • Rozwój koordynacji ruchowo – słuchowej. Dziecko wykonuje ćwiczenia angażujące całe ciało lub tylko ręce. Uczy się wykonywać określone czynności zgodnie z rytmem.
    Cel: wyższy poziom integracji percepcyjno – motorycznej.
  3. Ćwiczenia ruchowo
– słuchowo – wzrokowe
  • Rozwój funkcji wzrokowych, słuchowo – językowych, kinetyczno – ruchowych (uwagi, pamięci, spostrzegania, wyobraźni) oraz kształtowanie koordynacji ruchowo -słuchowo – wzrokowej. Dziecko wyróżnia elementy z całości, odróżnia kształty podobne lub identyczne, lecz inaczej ułożone. Rysując wzór, pisząc literę lub cyfrę (element wzrokowy), koordynuje czynności motoryczne ręki i narządów mowy (element ruchowy) z rytmem i tekstem śpiewanej piosenki (element słuchowy). Uczy się je łączyć w całość.
    Cel: wyższy poziom integracji percepcyjno – motorycznej
3. ZAJĘCIA KOŃCOWE 1. Ćwiczenia relaksujące
  • Wykonywanie gestów, ruchów odprężających np. naśladowanie gestu otrząsania wody z rąk, tzw. dziecięce masażyki, czyli zabawy relacyjno – relaksujące.
Metoda Aktywnego Słuchania Muzyki wg Batii Strauss

Batii Strauss pochodzi z Izraela, Polskę odwiedziła w 1997 roku. Pragnęła przybliżyć dzieciom muzykę klasyczną i po wielu latach poszukiwań znalazła na to skuteczny sposób. Stworzyła metodę aktywnego słuchania muzyki. Dzieci słuchają utworu i wykonują proste ruchy rytmiczne siedząc albo ruchy taneczne według wskazówek nauczyciela. W przypadku dzieci młodszych, są to proste ruchy, ilustrujące krótkie opowiadanie związane z każdym utworem muzycznym. Metoda Batii Strauss daje dzieciom okazję uczestniczenia w utworze muzycznym, przeniknięcia do jego struktury, a w konsekwencji radosny i rozumny odbiór dzieła. Dzieci odczuwają i przeżywają radość wspólnoty tworzenia, dostępną, jakby się mogło wydawać, tylko artystom. Metoda aktywnego słuchania muzyki pozwala na swobodną zamianę ról, jakie mogą pełnić dzieci w danym utworze muzycznym, raz występując w roli wykonawcy, a za chwilę wcielając się w dyrygenta. Dzięki tej metodzie, kształcą swoją wyobraźnię dźwiękową. A utwór, mimo wielokrotnego słuchania nie traci na atrakcyjności. Nauczyciele, którzy korzystają z tej metody mają możliwość rozwijania aktywności twórczej, własnej i ucznia, nawet, jeśli mają mniejsze doświadczenie muzyczne. Słuchanie muzyki metodą Batii Strauss integruje różne formy aktywności: słuchanie, granie, tańczenie i śpiewanie z elementami pantomimy, dramy i różnych form plastycznych. Pozwala w sposób niewerbalny odkryć różne aspekty dzieła muzycznego: jego formę, tempo i rytm oraz dynamikę i barwę oraz w stosunkowo krótkim czasie osiągnąć cel zamierzony przez nauczyciela.

Autorka podaje następujące etapy pracy z utworem:
1.    Fabularyzowanie muzyki połączone z prostymi ruchami rytmicznymi.
2.    Realizacja w tańcu.
3.    Gra na instrumentach.
4.    Połączenie tańca z instrumentacją.
5.    Mówienie o muzyce.

Oto niektóre utwory opracowane przez Batii Strauss:

  • Country dance – J. F. Handel,
  • Fiesta Aymara – mel. ludowa – Argentyna,
  • Galop – D. Kabalewski,
  • Taniec węgierski – J. Brahms,
  • Polka Italiano – S. Rachmaninow, 
  • Le Basque – ar. J. Galway, 
  • Pizzicato – L. Delibes,
  • Marsz turecki – L. van Beethoven,
  • Marsz Radeckiego – J. Strauss,
  • Moment Musicale – Fr. Schubert.

Dzieci z wielkim zadowoleniem uczestniczą w tej formie zajęć. Poza walorami edukacji twórczej ma ona wielkie znaczenie w naturalnym kształceniu zrozumienia zasad współdziałania dla osiągnięcia wspólnego celu, przestrzegania ustalonych reguł, ról i koncentracji. Nawet bardzo żywe dzieci dobrze reagują na ten rodzaj zadania. Metodę tę miałyśmy okazję dokładnie poznać podczas warsztatów przeprowadzonych w naszym przedszkolu przez panią Beatę  Kubiak. Zdobyte umiejętności  wykorzystujemy w  przygotowaniu różnego rodzaju  uroczystości  grupowych. 


Materiał opracowany  na podstawie literatury: 

Tarczyński J.: Aktywne słuchanie muzyki według Batii Strauss, W: Wychowanie Muzyczne w Szkole, 2000/ nr 2 – 3

Metoda Ruchu Rozwijającego wg Weroniki Sherborne

Podstawowymi założeniami metody Weroniki Sherborne jest rozwój dziecka poprzez ruch:

  • świadomość własnego ciała i usprawnianie ruchowe
  • świadomość przestrzeni i działania w niej
  • dzielenie przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązanie z nimi bliskiego kontaktu

KORZYŚCI PŁYNĄCE ZE STOSOWANIA METODY W. SHERBORNE

  • Daje pozytywne odczucie w kontakcie z innym człowiekiem.
  • Wyzwala swobodę zachowań i naturalność.
  • Daje okazję do rozładowania energii.
  • Jest próbą pokonania własnych zahamowań wynikających z uprzednich doświadczeń.
  • Daje radość.
  • Wyzwala zaangażowanie.
  • Daje możliwość zaspokojenia własnych potrzeb.
  • Daje pewność siebie.
  • Daje możliwość poczucia się w innej roli niż na co dzień.
  • Zbliża do siebie uczestników zajęć.
  • Daje radość z działania w grupie.
  • Przyjemność dawania innym radości.
  • Daje okazję do wspomnień, przypomnienia sobie zdarzeń z dzieciństwa.
  • Daje okazję do bliskiego kontaktu fizycznego bez uruchamiania sfery seksualnej.
  • Daje poczucie partnerstwa.
  • Nie jest ograniczona wiekiem uczestników.

Praca z dziećmi sprawia wiele radości, przynosi satysfakcję, a pozytywne jej efekty napawają dumą i motywują do nowych wyzwań. W naszym przedszkolu od kilku lat nauczyciele w swojej pracy stosują Metodę Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne. Swoją wiedzę  wychowawcy zdobyli na kursie prowadzonym przez prof. Martę Bogdanowicz w Gdańsku. W czasie tych zajęć uzyskali praktyczne doświadczenie w zakresie posługiwania się RUCHEM jako narzędziem wspomagania rozwoju psychoruchowego dziecka. Metoda bazuje na tym, co dla dzieci jest najważniejsze – swoboda i radość płynąca z nieskrępowanego ruchu. Dzieci zahamowane lub nieśmiałe mają taką samą satysfakcję, jak pozostałe. Zajęcia prowadzone tą metodą odbywają się w każdej grupie wiekowej. Są to zajęcia w grupach łączonych, starszaków jako opiekunów i maluchów jako podopiecznych oraz zajęcia z rodzicami. Efektywność zajęć prowadzonych Metodą Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne można sprawdzić specjalnie opracowaną skalą. Skalą taką nie da się jednak zmierzyć uczuć, przeżyć i nastrojów, które niejednokrotnie są też głównymi „korzyściami”, jakie dziecko w tego rodzaju zajęciach osiąga dla siebie, a o których nie zawsze może, czy chce mówić. To co najbardziej może pomóc drugiemu człowiekowi,  jest w nas. Metoda Weroniki Sherborne pozwala to dokładnie zobaczyć i „ odkryć”. Cyklicznie we wszystkich grupach odbywają się zajęcia prowadzone tą metodą, w których biorą udział również rodzice. Poza terapeutycznymi walorami dla dzieci i całych rodzin zajęcia te integrują całą naszą społeczność jak i promują naszą placówką w środowisku lokalnym. Metoda została włączona na stałe do pracy edukacyjno – wychowawczej przedszkola. 

Psychomotoryka wg M. Procus i M. Block

Terapia psychomotoryczna jest systemem usprawnienia dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Prekursorkami tej terapii są belgijki Marcelle  Procus i Michelle Block. Zakładały one, że przez uświadomienie, przewidywanie i osiągnięcie ruchu docelowego, dziecko dochodzi  stopniowo do kontrolowania procesów psychologicznych, panowania nad sobą, co prowadzi do polepszenia procesów poznawczych: rozumienia, mowy, pamięci. Stopniowo poprawia się integracja systemu nerwowego jako całości. Terapia ta mieści się w nurcie terapii integracyjnych, w których na bazie ćwiczeń ruchowych stymuluje rozwój wielu funkcji OUN, zwłaszcza w zakresie wzajemnego ich sprzężenia i integrowania. Celem i efektem terapii jest konstrukcja i aktywizacja sieci neuronalnych, które odpowiadają za mózgowe procesy integracyjne. W wyniku tego dziecko osiąga możliwość optymalnego funkcjonowania w swoim środowisku, stosownie do wieku predyspozycji psychofizycznych.  W wymiarze klinicznym celem terapii jest likwidowanie różnego rodzaju patologii i zaburzeń ruchu, koordynacji wzrokowo – ruchowej, zachowania, emocji, pamięci, uwagi, czytania, pisania.

Dzieci które mogą skorzystać z terapii psychomotorycznej, to dzieci trudne, nadwrażliwe, nadaktywne, lękliwe, bierne, płaczliwe, impulsywne, agresywne z objawami depresji. Terapia psychomotoryczna jest zalecana przez lekarza  neurologa,  który wyklucza wszelkie przeciwwskazania. 

Terapia ta obejmuje 30 zajęć prowadzonych przez 2 osoby ( psycholog, pedagog, logopeda, fizjoterapeuta) w małej grupie dzieci. Terapia psychomotoryczna działa bardzo szerokim zbiorem środków i w wyniku tego polepsza się nie tylko mowa, praksje i somatognazja, ale ogólne funkcjonowanie dziecka jako całości psychofizycznej.

ORGANIZACJA TERAPII PSYCHOMOTORYCZNEJ

Terapia odbywa się w grupie 3 – 6 dzieci. Grupa jest „otwarta”, tzn. gdy jedno dziecko kończy  terapię inne może przyjść na to miejsce. Stwarza to możliwość porównywania się z innymi dziećmi, naśladownictwa, stymulowania do wysiłku, zapobiegania powstawania niezdrowych, niepożądanych więzi  emocjonalnych między terapeutą i dzieckiem. Pozwala też dziecku na uświadomienie sobie, że z najsłabszego może stać się najlepszym w grupie. Ma to wielką wartość w odniesieniu do samooceny dziecka.

Zajęcia organizowane są 2 razy w tygodniu, regularnie zawsze o tej samej porze, w stałe dni, bez obecności rodziców i trwają półtorej godziny.

SCHEMAT ZAJĘĆ:

  1. Przywitanie – każde zajęcia rozpoczyna się od przywitania poprzez podanie ręki, kontakt wzrokowy i słowo „ dzień dobry”.
  2. Przebieranie i układanie ubrań – dotyczy równocześnie praksji ubierania się, schematu ciała, organizacji czynności w czasie, samodzielności i samoobsługi. Terapeuta pokazuje technikę zdejmowania  ubrań, wymaga złożenia ich i położenia we wskazanym miejscu.
  3. Toaleta – każde dziecko jest indywidualnie pytane, czy wybiera się do toalety, co zmusza je do powzięcia decyzji i ułatwia przeczucie swoich potrzeb na czas zajęć.
  4. Masaż – oprócz dostarczaniu dziecku bodźców dotykowych, czuciowych, dotyczących schematu ciała, masaż ma ważne znaczenie w kształtowaniu relacji terapeuta – dziecko.
  5. Ćwiczenia indukcyjne – polegają na indukowaniu przez terapeutę ruchów zamierzonych, następnie kontrolowanie ich, wreszcie podawanie sygnału do zahamowania. Ćwiczenia te są traktowane jako przygotowanie całości ciała do zasadniczych 10 ćwiczeń dużej motoryki.

Ćwiczenia indukcyjne są realizowane w różnym tempie, rytmie. Każde z nich jest poprzedzone słowną zapowiedzią. Ćwiczenia indukcyjne mogą być:

  • Karuzela
  • Witanie paluszków
  • Kręcą się stopy
  • Pociąg
  • Lata mucha
  • Pif-paf
  • Budujemy mosty
  • Jadą misie
  1. Ćwiczenia dużej motoryki  jest to stała kolejność dosyć trudnych i złożonych ćwiczeń. Każde z nich jest czynnością zintegrowaną w dziedzinie ruchu i przestrzeni. Ćwiczenia są wykonywane w różnych kierunkach  i według różnych rytmów. Powinny  być wykonywane w tej samej kolejności, której dziecko musi się nauczyć, aby móc przewidzieć jakie ćwiczenie będzie wykonywało. Ćwiczenia dużej motoryki to:
  • Kaczka
  • Pinokio
  • Piesek
  • Zając
  • Krokodyl
  • Marsz po kałużach
  • Dziadek
  • Kangur
  • Bocian
  • Ślimak
  1. Ćwiczenia schematu ciała – ćwiczenia są zawsze sprzężone z równoczesną stymulacją czuciową, ruchową, wzrokową, werbalną. Są skuteczne, gdy dziecko nabywa świadomości czucia głębokiego.
  2. Aplikacje – zabawy indywidualne i gry zespołowe rozwijające percepcje wzrokową, koordynację wzrokowo – ruchową sprawność manualną, koncentrację i uwagę dziecka. Aplikacje są wykonywane przez dzieci w pozycji leżącej na brzuchu.
  3. Ubieranie się – odbywa się według podobnych zasad, co rozbieranie.
  4. Pożegnanie – obowiązuje zasada jak przy przywitaniu.

Każda z sesji jest czynnością złożoną, obejmującą kilka funkcji, ze zrozumiałym celem i powinna być dobrze zorganizowana w czasie. Stopień trudności ćwiczeń jest dostosowany do wieku i dojrzałości rozwojowej dziecka.

Niniejszy tekst powstał na podstawie artykułu dr Zofii Kułakowskiej, dr Katarzyny Szamotulskiej  pt: „ Usprawnianie psychoruchowe dzieci metodą Procus i Block” w czasopiśmie „Rehabilitacja Medyczna” 2009/ 13/ 4